URTICARIA-અર્ટીકેરીયા (શીરસ – પિત્તી – ધાપડ -એલર્જી)
આમાં ચામડી પર ઓછી કે ખુબ જ માત્રા ની ખંજવાળ સાથે ના લાલાશ પડતા સામાન્ય કે વધારે ઉપસેલા, નાની કે મોટી સાઈઝ ના, શરીર ના થોડાક ભાગ કે આખા શરીર પર ચકામા થાય છે. ક્યારેક હોઠ, આંખ કે શરીર ના કેટલાક ભાગ પર સોજો પણ આવે છે. ચકામા નો ભાગ ગરમ પણ લાગે છે.
ડરમોગ્રાફીજમ અર્ટીકેરીયા (dermographism urticaria) માં ચામડી પર જ્યાં અને જેવી રીતે ખંજવાળ કરીએ ત્યાં અને તેવી રીતે ચામડી ઉપસી આવે છે
કારણો
(૧) કોઈપણ ખોરાક, ફૂડ પ્રિઝરવેટીવ અને ફૂડ કલર ની એલર્જી
(૨) કોઈપણ પ્રકાર ના ચેપ થી – જેમ કે પેટ ના કરમિયાં, મરડો, દાંત નો સડો, ગળા કે ફેફસાં નો ચેપ, કોઈ પણ પ્રકાર ના વાઈરસ, બેક્ટેરિયા, ફૂગ જેવા ચેપ
(૩)ઘૂળ, રજ, પરાગ, ધૂળના જીવાત વગેરે ની એલર્જી (dust allergy) -શ્વસન તંત્ર (ફેફસાં) દ્વારા
(૪) તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ના કારણે લોહી માં પેદા થતી એલર્જી ( auto immune)
(૫) ઠંડા પાણી અથવા ઠંડા પવનના સંપર્ક ને કારણે (cold urticaria)
(૬) ગરમી – કસરત ને કારણે (cholinergic urticaria)
(૭) માનસિક તણાવ ને કારણે
(૮) આલ્કોહોલ અથવા કેફીન જેવા પીણાં લેવા
(૯) દવાઓ ની એલર્જી – નોન-સ્ટીરોઈડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી દવાઓ (NSAIDs) અથવા એન્ટિબાયોટિક્સ જેવી દવાઓ થી
(૧૦) પ્રેશર અર્ટીકેરીયા– તમારી ત્વચા પર પ્રેશર વાળી જગ્યા એ ચકામા ઉપસી આવવા – જેમ કે કમર નો ભાગ
(૧૧) પાણી અથવા સૂર્યપ્રકાશ (તડકો ) ને કારણે (aquagenic or solar urticaria)
(૧૨) જંતુનો ડંખ અથવા કરડવા ને કારણે
(૧૩) ઈડીઓપથીક – (Idiopathic) વગર કારણે
(૧૪)લોકલ અર્ટીકેરીયા-કોઈ કેમીકલ કે દવા લગાવવા ને કારણે જે તે ભાગ ઉપર એલર્જી થવી.
તપાસ – (investigation)
સામાન્ય રીતે આમાં વ્યવહારિક અભિગમ અપનાવીએ છીએ.
સામાન્ય માત્રા ની એલર્જી ના દર્દી ને દવા અને પરેજી થી થોડોક સમય કોર્સ કરાવીએ છીએ. અને જે દર્દી ને ના મટે તો તપાસ કરાવી એ છીએ.
વઘારે માત્રા ના દર્દી ને શરુઆત માં થોડાક જરુરી રિપોર્ટ કરાવી એ છીએ. એલર્જી ના મટે તો ઊંડાણ થી વધારા ની તપાસ કરાવી એ છીએ.
જ્યાં જરુર લાગે ત્યાં એલર્જી ટેસ્ટ કરાવી એ છીએ.
નીચે જરૂરી ટેસ્ટ અને કેમ તેની માહિતી આપી છે. જાતે નિર્ણય લઈ કરાવવા નહીં.
⭐ INVESTIGATIONS FOR URTICARIA (Priority-Based List with Purpose)
HETA SKIN CLINIC – Standard Evaluation Protocol
🔶 PRIORITY 1 — BASIC TESTS (Most essential in chronic or recurrent urticaria)
These tests are usually recommended in patients with symptoms > 6 weeks (Chronic Urticaria) or frequent recurrence.
1. CBC – Complete Blood Count
Purpose:
- Detect infection, inflammation or anemia
- High eosinophils suggest allergy or parasites
- Rule out systemic illness
2. ESR / CRP (Inflammatory markers)
Purpose:
- Detect ongoing inflammation
- Helps differentiate chronic infection vs autoimmune pathology
3. Thyroid Function Test (T3, T4, TSH)
Purpose:
- Rule out thyroid imbalance
- Hypothyroidism or hyperthyroidism may worsen urticaria
4. Anti-TPO / Anti-Thyroglobulin Antibodies
Purpose:
- Detect autoimmune thyroid disease
- Strong association with Autoimmune Chronic Urticaria
5. Blood Sugar (FBS / PPBS / HbA1c)
Purpose:
- Rule out diabetes
- Needed before starting steroids, cyclosporine or immunomodulators
🔶 PRIORITY 2 — ALLERGY-RELATED TESTS
Recommended in recurrent symptoms, food-related urticaria, or when trigger is unclear.
6. Serum IgE Level
Purpose:
- Indicates allergic tendency
- High IgE seen in atopic individuals
- Useful before Omalizumab (Xolair) therapy
7. Allergy Panel (Blood IgE Panel)
(Food + Inhalant allergens)
Purpose:
- Identify specific food, dust, pollen, mite or fungal allergy
- Helps avoid exact trigger
8. Skin Prick Test (SPT)
Purpose:
- Highly accurate detection of immediate-type allergy
- Useful when food or environmental allergy is strongly suspected
9. Urticaria Autoimmune Test (Autologous Serum Skin Test – ASST)
Purpose:
- Detect autoimmune chronic urticaria
- Helps predict response to immunomodulators
🔶 PRIORITY 3 — INFECTION & GUT-RELATED TESTS
Infections and gut issues significantly worsen urticaria.
10. H. Pylori Stool Antigen / Breath Test
Purpose:
- Detect stomach infection
- Treating H. pylori often improves chronic urticaria
11. Stool Routine + Occult Blood + Ova/Cyst
Purpose:
- Detect parasitic worms
- Parasites can increase eosinophils and worsen urticaria
12. Liver Function Test (LFT)
Purpose:
- Rule out liver disorders
- Important before prescribing immunosuppressants
13. Renal Function Test (RFT)
Purpose:
- Needed before starting long-term medications like cyclosporine
🔶 PRIORITY 4 — AUTOIMMUNE PANEL (If strongly suspected)
14. ANA Profile
Purpose:
- Rule out autoimmune diseases like lupus
- Chronic urticaria can be associated with autoimmune disorders
15. Complement Levels (C3, C4, C1 esterase inhibitor)
Purpose:
- Diagnose Angioedema or Hereditary Angioedema
- Important when swelling occurs without wheals
🔶 PRIORITY 5 — OPTIONAL / SPECIAL TESTS (Case-specific)
16. Viral Markers (HBsAg, HCV, HIV)
Purpose:
- Some chronic viral infections trigger urticaria
- Needed before immunosuppressive therapy
17. Vitamin D3
Purpose:
- Low Vitamin D worsens autoimmune disorders
- Supplementation helps in chronic urticaria
18. Chest X-ray / Sinus X-ray
Purpose:
- Rule out chronic sinusitis or lung infections
- Rarely needed
⭐ SUMMARY TABLE
| Priority | Test Name | Purpose |
|---|---|---|
| 1 | CBC, ESR, CRP | Detect infection/allergy/inflammation |
| 1 | Thyroid (T3/T4/TSH), Anti-TPO | Identify autoimmune thyroid disease |
| 1 | Blood sugar | Safe drug planning |
| 2 | IgE, Allergy Panel, Skin Prick Test | Identify triggers |
| 2 | ASST | Autoimmune urticaria |
| 3 | H. pylori test | Stomach-related cause |
| 3 | Stool test | Worms / parasites |
| 3 | LFT, RFT | Drug safety |
| 4 | ANA, Complement levels | Autoimmune & Angioedema workup |
| 5 | Viral markers, Vitamin D | Risk assessment & chronic cause |
સારવાર
- દવા ની અસર એલર્જી ની માત્રા અને તેના થવા ના કારણો પ્રમાણે જોવા મળે છે.
- કોઈ દર્દીને નોર્મલ ડોઝ કામ કરે છે. કોઈ ને આગળ ના તબક્કા ની દવા આપવી પડે છે. એલર્જી ની માત્રા અને અનુભવ ને આધારે શક્ય નીચા અને સલામત ડોઝ થી અમે દવા શરૂ કરીએ છીએ.
- એલર્જી ના રિપોર્ટ માં જો ડસ્ટ ની એલર્જી હોય તો તે પ્રમાણે વેક્સીન ઓર્ડર થી બનાવ ને લઈ શકાય છે.
એલર્જી નો સમય ગાળો
એલર્જી ની અસર તેના કારણો પ્રમાણે વધઘટ રહે છે. કોઈ ને થોડા કલાકો માં મટી જાય છે અને કોઈ ને મહિનાઓ સુધી રહે છે. એલર્જી નું કારણ ના મળે કે લોહી માં એલર્જી ઘટે નહીં તો એલર્જી લાંબી ચાલી શકે છે.
સલાહ
- જેમને ક્યારેક જ એલર્જી થાય છે તેમને એલર્જી થવા ના ૨૪ કલાક પહેલાં ની ખાણીપીણી અને ગતિવિધિ ની ડાયરી બનાવવી જોઈએ અને અનેક વખત ના અનુભવ ને આધારે કારણ શોધવું જોઈએ.
- ડૉકટર સાહેબ ની સલાહ મુજબ પરેજી કરો અને દવા લો.
- એલર્જી રિપોર્ટ કરાવ્યા પછી, તેમાં આવતા ખોરાક ની ઓછા માં ઓછી ૬ મહીના પરેજી કરો.
એલર્જી ની બિમારી ખૂબજ કોમન છે. ચિંતા કરો નહીં. તણાવ દૂર કરો અને ઘીરજ રાખો. મટી જશે.
⭐ HINDI
अर्टिकारिया (पित्ती / एलर्जी)
त्वचा पर अचानक उठने वाले लाल या सफ़ेद उभरे हुए चकत्ते, जिनमें खुजली, जलन, गर्मी और सूजन होती है, उसे अर्टिकारिया कहा जाता है।
ये चकत्ते कुछ मिनट से लेकर 2–3 घंटे में गायब भी हो जाते हैं।
कभी-कभी त्वचा पर दबाव पड़ने से भी निशान उठ आते हैं (Dermographism).
कारण (Causes)
- खाने से एलर्जी – मसाले, प्रिज़र्वेटिव, अंडा, फिश
- खाने/ड्रिंक के बाद प्रतिक्रिया – पेप्सी, कॉफ़ी, मैगी आदि
- धूल या डस्ट-माइट एलर्जी
- Auto-immune प्रतिक्रिया
- ठंड से पित्ती (Cold urticaria)
- पसीने से होने वाली पित्ती (Cholinergic)
- दवाओं से एलर्जी – खासकर पेनकिलर (NSAIDs)
- खारा पानी, पसीना, गर्मी
- धूप से पित्ती (Solar)
- तनाव और चिंता
- कई बार कारण नहीं मिलता (Idiopathic)
ज्यादातर मरीजों को बहुत अधिक टेस्ट की जरूरत नहीं पड़ती। डॉक्टर लक्षण देखकर निर्णय करते हैं।
इलाज (Treatment)
- दवाएँ नियमित समय पर लेना बहुत जरूरी है।
- दवा लेने से 80–90% राहत मिलती है।
- Chronic cases में immune-modulator दवाएँ दी जा सकती हैं।
- Trigger foods और तनाव से बचना आवश्यक है।
अवधि
पित्ती कई दिनों से लेकर कुछ महीनों तक रह सकती है।
समय पर दवा लेने से यह जल्दी नियंत्रित हो जाती है।
मरीजों के लिए संदेश
यह बीमारी खतरनाक नहीं है।
दवाएँ समय पर लें और ट्रिगर से बचें—आराम मिलेगा।
⭐ ENGLISH
URTICARIA (HIVES / ALLERGIC WHEALS)
Urticaria is a skin reaction where red or white raised itchy swellings appear suddenly.
They may cause itching, burning, warmth, pain or swelling, and usually fade within 30 minutes to a few hours.
Some patients develop wheals whenever pressure is applied on the skin (dermographism).
Causes
According to HETA SKIN CLINIC, common causes include:
- Food allergy – spices, preservatives, eggs, fish
- Reaction after intake of certain foods/drinks
- Dust or dust-mite allergy
- Auto-immune urticaria
- Cold urticaria
- Cholinergic (sweat-induced) urticaria
- Drug allergy – especially NSAIDs
- Sweat, salt water, hot or cold exposure
- Solar (sun-induced) urticaria
- Stress, anxiety
- Idiopathic (no identifiable cause in many patients)
Treatment
- Medicines must be taken regularly and on time.
- Antihistamines provide 80–90% relief.
- Chronic urticaria may need immunomodulatory medicines.
- Avoid triggers and reduce stress.
- Follow-up is important if symptoms persist.
Duration
Urticaria may last from a few days to several months, but with proper treatment becomes well-controlled.
Advice to Patients
- Avoid painkillers, spicy/oily food, packaged food
- No self-medication
- Do not scratch
- Manage stress
Message
Urticaria is not dangerous.
With proper and regular treatment, excellent improvement occurs.