pityriasis lichenoid chronica

🌿 પિટિરાયસિસ લાઈકેનોઇડીસ ક્રોનિકા (Pityriasis Lichenoides Chronica – PLC)
ચામડી પર લાંબા સમય સુધી ચાલતો દાણાવાળો રોગ

🔴 આ પિટિરાયસિસ લાઈકેનોઇડીસ ક્રોનિકા રોગ શું છે?

પિટિરાયસિસ લાઈકેનોઇડીસ ક્રોનિકા (PLC) એ ચામડીનો લાંબા સમય સુધી ચાલતો સોજાવાળો રોગ છે.આ રોગમાં શરીર પર નાના લાલ-ભૂરા રંગના દાણા પડે છે, જે ધીમે-ધીમે સુકા થઈને છાલ ઉતારે છે અને ઘણીવાર લાંબા સમય સુધી રહે છે.

આ રોગ ચેપી નથી,અલર્જી નથી,અને સામાન્ય દાદર અથવા ખીલ નથી.

🔴 આ રોગ કેમ થાય છે? (કારણો)

આ રોગનું ચોક્કસ એક કારણ જાણી શકાયું નથી, પરંતુ માનવામાં આવે છે કે:• શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ની અસમાન્ય પ્રતિક્રિયા• કેટલાક વાયરસ અથવા ચેપ પછી થતી પ્રતિક્રિયા• ચામડીમાં થતો લાંબા સમયનો સોજો

👉 આ રોગને immune-mediated skin disorder માનવામાં આવે છે.

🔴 લક્ષણો (Symptoms)

• શરીર પર નાના લાલ કે ભૂરા દાણા• દાણા પર પાતળી છાલ• ખાસ કરીને છાતી, પીઠ, હાથ અને પગ પર• સામાન્ય રીતે બહુ ખંજવાળ નથી (ક્યારેક હળવી)• દાણા ધીમે ધીમે મટી જાય પરંતુ નવા દાણા ફરી આવે

👉 દાણા મટ્યા પછી ક્યારેક ડાઘ જેવા નિશાન રહી શકે છે.

🔴 PLC નો રોગપ્રવાહ (Course of disease)

• રોગ મહિના કે વર્ષો સુધી ચાલી શકે છે• દાણા આવતાં-જતાં રહે• ક્યારેક લાંબો સમય શાંત રહે• પછી ફરી ઉગ્ર બની શકે

👉 આ રોગ ધીરજ માગે છે.

🔥 PLC માં થતો Acute flare – PLEVA

PLC ધરાવતા કેટલાક દર્દીઓમાં ક્યારેક રોગ અચાનક ઉગ્ર બને છે, જેનેPityriasis Lichenoides et Varioliformis Acuta (PLEVA) કહે છે.

આમાં:• અચાનક વધારે લાલ દાણા• પાણી ભરેલા ફોલ્લા અથવા ઘા• દુખાવો અથવા બળતરા• ક્યારેક તાવ અથવા અસ્વસ્થતા

👉 PLEVA એ PLC નો જ ઉગ્ર સ્વરૂપ છે,પણ યોગ્ય સારવારથી કાબૂમાં આવી શકે છે.

🔴 તપાસ (Investigation)

ઘણા કેસમાં ચામડી જોઈને અંદાજ આવે છે, પરંતુ

• નિશ્ચિતતા માટે Skin biopsy કરવી પડે છે• જરૂર પડે તો લોહીની તપાસ

🔴 સારવાર (Treatment)

સારવાર રોગની તીવ્રતા મુજબ બદલાય છે:• લગાવાની દવાઓ• મોઢેથી લેવાતી દવાઓ (ઇમ્યુનિટી સંતુલિત કરવા)• Phototherapy (ચોક્કસ કેસમાં)

👉 સારવાર લાંબી ચાલે છે, અને નિયમિત follow-up જરૂરી છે.દવા નો વ્યવસ્થિત કોર્સ કરનાર દર્દીઓ ને ખૂબ સારૂ પરિણામ મળે છે.

🟢 દર્દીઓ માટે કાળજી (General care)

• દાણા ખંજવાળવા કે ફોડવા નહીં• પોતાની રીતે દવા બંધ ન કરવી• નિયમિત રીતે ડૉક્ટરને દેખાડતા રહેવું• તણાવ ઘટાડવો• સૂર્યપ્રકાશથી અતિશય બચવું (ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ)

🌈 દર્દીઓ માટે મહત્વનો સંદેશ

PLC અને PLEVA ખતરનાક નથી,પરંતુ ધીરજ અને નિયમિત સારવાર જરૂરી છે.યોગ્ય દવાઓ અને ફોલો-અપથીઆ રોગ સારી રીતે કાબૂમાં રાખી શકાય છે.

🌿 पिटिरायसिस लाइकेनॉइड्स क्रोनिका (Pityriasis Lichenoides Chronica – PLC)

पिटिरायसिस लाइकेनॉइड्स क्रोनिका (PLC) एक लंबे समय तक चलने वाली सूजनयुक्त त्वचा की बीमारी है। इसमें शरीर पर छोटे-छोटे लाल या भूरे रंग के दाने निकलते हैं, जिन पर अक्सर पतली सूखी पपड़ी (scale) होती है। यह रोग संक्रामक नहीं है और आमतौर पर बच्चों, किशोरों तथा युवाओं में देखा जाता है।

🔴 यह रोग क्यों होता है? (Causes)

PLC का सटीक कारण पूरी तरह स्पष्ट नहीं है, लेकिन माना जाता है कि यह• शरीर की इम्यून सिस्टम की असामान्य प्रतिक्रिया• किसी पुराने या हल्के संक्रमण के बाद• कभी-कभी वायरल या बैक्टीरियल ट्रिगरके कारण हो सकता है।

👉 यह न तो एलर्जी है और न ही किसी की गलती से होने वाला रोग।

🔴 लक्षण (Symptoms)

• शरीर पर छोटे-छोटे लाल या भूरे दाने• दाने पर पतली सूखी पपड़ी• दाने धीरे-धीरे आते-जाते रहते हैं• आमतौर पर हल्की या बिल्कुल भी खुजली नहीं• दाने ठीक होने के बाद काले या हल्के सफेद निशान रह सकते हैं

👉 चेहरा, छाती, पीठ, हाथ-पैर अधिक प्रभावित होते हैं।

🔴 रोग का स्वभाव (Course of Disease)

PLC एक क्रोनिक (लंबे समय तक चलने वाला) रोग है।• दाने महीनों या वर्षों तक आते-जाते रह सकते हैं• कभी शांत रहता है, कभी बढ़ जाता है• सही इलाज से इसे कंट्रोल में रखा जा सकता है

⚠️ Acute Flare – PLEVA (Pityriasis Lichenoides et Varioliformis Acuta)

कभी-कभी PLC अचानक तेज़ रूप (acute flare) में बदल सकता है, जिसे PLEVA कहा जाता है।PLEVA में:• अचानक ज्यादा लाल, सूजे हुए दाने• दाने में पानी या खून की पपड़ी• दर्द या जलन• कभी-कभी बुखार या कमजोरी

👉 यह स्थिति डरावनी लग सकती है, लेकिन समय पर इलाज से काबू में आ जाती है।

🩺 जांच (Investigation)

अधिकतर मामलों में:• त्वचा की जांच से निदान हो जाता है• कुछ मामलों में Skin biopsy की आवश्यकता पड़ सकती है• खून की जांच सामान्यतः सीमित होती है

🛡️ उपचार और देखभाल (Treatment & Care)

• डॉक्टर द्वारा बताई गई क्रीम / मलहम• कुछ मामलों में टैबलेट या इम्यून-मॉडुलेटिंग दवाएं• Acute flare में ज्यादा सघन उपचार की आवश्यकता• धूप से बचाव• त्वचा को मॉइस्चराइज़ रखना

👉 इलाज लंबे समय तक चल सकता है, धैर्य बहुत जरूरी है।

🌈 मरीजों के लिए संदेश

✔ PLC कोई खतरनाक या कैंसर जैसी बीमारी नहीं है✔ यह संक्रामक नहीं है✔ सही इलाज से इसे कंट्रोल किया जा सकता है✔ बिना डॉक्टर की सलाह दवा बंद न करें

धैर्य + नियमित इलाज = बेहतर नियंत्रण