✨ કીટક દંશ હાઈપરસેન્સિટિવિટી (Insect Bite Allergy)
(Mosquito bite allergy / Papular urticaria)
🌿 શું છે?
કેટલાક લોકોને મચ્છર, ખટમલ , ચીંટી, માઇટ્સ વગેરેના દંશથી ચામડી પર વધારે તીવ્ર એલર્જીક પ્રતિક્રિયા થાય છે.
તેને Insect Bite Hypersensitivity અથવા Papular Urticaria કહેવાય છે.
🔍 લક્ષણો (Symptoms)
- ખૂબ ખંજવાળવાળા લાલ દાણા મોટા ભાગે ખુલ્લી ચામડી ઉપર. બાળક ઝાડો પેશાબ કરતાં શરીર ના બરડા ના નીચે ના ભાગે પણ દાણા થઈ શકે.
- દંશની જગ્યાએ સોજો, ગરમપણું
- નાના ફોલ્લા અથવા પાણીવાળા દાણા
- બાળકમાં વધુ જોવા મળે.
- ઘર ના બધા સભ્યો ને થવું જરૂરી નથી. જેનું લોહી સેન્સિટિવ હોય તેને જ થાય.
- દાણા મટયા પછી સુકા દાણા અને કાળો ડાઘ (post-inflammatory marks)પડી શકે.
- થોડાક દિવસો કે ઘણા મહિના ઓ ચાલી શકે. જેથી ડોક્ટર સાહેબ ની સલાહ મુજબ દવા ચાલુ રાખવી.
🎯 કારણો (Causes)
- મચ્છર, ખટમલ (માંકડ) , ચીંટી, માઇટ્સના દંશ
- ત્વચાની વધારે સંવેદનશીલતા
- રોગપ્રતિકાર શક્તિની તીવ્ર પ્રતિક્રિયા
- અસ્વચ્છતા, ઘરમાં કીડા-માખી
- પસીનો, ગરમ હવામાન
➡️ ચેપજન્ય નથી – કોઈને લાગતું નથી.
💊 ઉપચાર (Treatment)
- ખંજવાળ માટે એન્ટીહિસ્ટામિન
- માઈલ્ડ સ્ટેરોઇડ ક્રીમ (ડૉ. અનુસાર)
- કેલામાઈન/એલોવેરાથી રાહત
- ઈન્ફેક્શન થઈ ગયેલું હોય તો એન્ટિબાયોટિક
- જરૂર પડે તો થોડોક સમય ભારે દવા આપવી પડે.
- ભારે ખંજવાળ ન કરવી. નહીંતર ફોડકી પાકી જવા નો ભય રહે.
🛡 પ્રિવેન્શન (Prevention)
- મચ્છરદાની, ક્રીમ (ઓડોમસ) /સ્પ્રે
- ઘરમાં માખી-મચ્છરનું નિયંત્રણ
- બાળકોને પૂરી બાંય ના કપડાં ખૂબ જ અગત્યનું
- ઘરને સ્વચ્છ, સૂકું રાખવું
- પાળતુ પ્રાણીઓમાં fleas/mites નો ટ્રીટમેન્ટ
- બહાર સાંજના સમયે સાવચેતી
- નખ કાપેલા રાખવા
🟡 हिंदी
✨ कीट काटने की एलर्जी / Insect Bite Hypersensitivity
(Papular urticaria / mosquito bite allergy)
🌿 क्या है?
कुछ लोगों को मच्छर, खटमल, चींटी, माइट्स आदि के काटने से बहुत ज़्यादा एलर्जिक प्रतिक्रिया होती है।
इसे Insect Bite Hypersensitivity या Papular Urticaria कहा जाता है।
🔍 लक्षण (Symptoms)
- बहुत खुजली वाले लाल दाने
- काटने वाली जगह पर सूजन और गर्माहट
- छोटे फफोले / पानी वाले दाने
- बार-बार दाने होना। जहां चमड़ी खुल्ला रहेगा वहां ज्यादा होगा।
- बच्चों में अधिक
- परिवार के सब को होना जरूरी नहीं है। जो सेन्सीटीव है उनको ही होगा।
- खुजलाने से काले निशान
🎯 कारण (Causes)
- मच्छर, खटमल, चींटी, माइट्स का काटना
- संवेदनशील त्वचा
- शरीर की बहुत तेज इम्यून प्रतिक्रिया
- घर में कीड़े-मकोड़े
- गर्म मौसम, पसीना
➡️ यह संक्रामक नहीं है।
💊 उपचार (Treatment)
- खुजली कम करने के लिए एंटीहिस्टामिन
- हल्की स्टेरॉयड क्रीम
- कैलामाइन / ऐलोवेरा
- इंफेक्शन हो तो एंटीबायोटिक
- दाने न खुजलाएँ। नाखून छोटे रखें
- ए बिमारी कुछ दिनों से लगकर महिनों तक भी चलती है। इसलिए डॉक्टर साहब की सलाह से दवाई लेना पडेगा।
🛡 रोकथाम (Prevention)
- मच्छरदानी, रिपेलेंट क्रीम(ओडोमस)
- घर की सफाई
- बच्चों को पूरे कपड़े पहैनाए।
- घर में कीड़ों का नियंत्रण
- पालतू जानवरों में fleas/mites का उपचार
- शाम को बाहर कम जाएँ
🔵 English
✨ Insect Bite Hypersensitivity / Papular Urticaria
🌿 What is it?
Some people develop strong allergic reactions to bites from mosquitoes, bedbugs, ants, fleas, or mites.
This condition is called Insect Bite Hypersensitivity or Papular Urticaria.
🔍 Symptoms
- Very itchy red bumps
- Swelling and warmth at bite site
- Tiny blisters or fluid-filled spots
- Repeated episodes
- More common in children
- Dark marks after scratching
🎯 Causes
- Bites from mosquitoes, bedbugs, ants, fleas, mites
- Sensitive skin
- Strong immune reaction
- Poor hygiene or insect presence at home
- Heat & sweat
➡️ Not contagious.
💊 Treatment
- Antihistamines for itching
- Mild steroid creams
- Calamine lotion / aloe vera
- Antibiotics only if infected
- Avoid scratching
🛡 Prevention
- Use mosquito nets, repellents
- Keep home clean & insect-free
- Full clothing for children
- Treat pets for fleas/mites
- Avoid outdoor exposure in evening
🧼 Home Care
- Do not scratch
- Apply cold compress
- Keep nails trimmed